Πείραμα σοσιαλισμού σε μια τάξη μαθητών

Ένας καθηγητής οικονομικών σε ένα τοπικό κολλέγιο δήλωσε ότι δεν είχε αποτύχει ποτέ κάποιος σπουδαστής πριν, αλλά άφησε μεταξεταστέα πρόσφατα μια ολόκληρη τάξη.

Αυτή η τάξη επέμενε ότι ο σοσιαλισμός θα λειτουργούσε και ότι αν κανένας δεν ήταν φτωχός και κανένας δεν ήταν πλούσιος, το σύστημα θα λειτουργούσε ως ένας μεγάλος εξισωτής.

Ο καθηγητής έπειτα είπε «ο.κ., θα κάνουμε κι εμείς ένα πείραμα σε αυτήν την τάξη με σοσιαλιστικό σχέδιο». Όλοι οι βαθμοί στα γραπτά διαγωνίσματα θα υπολογίζονται κατά μέσο όρο και ο καθένας θα λάβει τον ίδιο βαθμό -έτσι κανένας δεν θα αποτύχει αλλά και κανένας δεν θα πάρει Α (άριστα)...

Μετά από το πρώτο τέστ, οι βαθμοί υπολογίστηκαν κατά μέσο όρο και ο καθένας πήρε ένα Β (λίαν καλώς). Οι σπουδαστές που μελέτησαν σκληρά στενοχωρήθηκαν και οι σπουδαστές που μελέτησαν λίγο ήταν ευτυχείς.

Καθώς το δεύτερο τέστ διεκπαιρεώθηκε, οι σπουδαστές που μελέτησαν ελάχιστα είχαν μελετήσει ακόμα λιγότερο και αυτοί που μελέτησαν σκληρά μελέτησαν λιγότερο. Ο δεύτερος μέσος όρος των διαγωνισμάτων ήταν ένα Γ (βάση)!

Απο συριζοτρολ Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας: Ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση

Ε​​γινε θέμα προ ημερών, επειδή η κυβέρνηση διόρισε στη θέση του γενικού γραμματέα Ενημέρωσης και Επικοινωνίας έναν δικό της δημοσιογράφο, ο οποίος το 2012 διέπρεψε ως διαδικτυακό τρολ του ΣΥΡΙΖΑ. Να εξηγήσω ότι το «τρολ», εκ του αγγλικού troll (τερατάκι των μυθολογιών του Βορρά), είναι ένας τύπος σκυμμένος πάνω σε ένα λάπτοπ, που δουλειά του είναι να επιτίθεται σε επιλεγμένους στόχους μέσα από τα social media. Η συγκεκριμένη απόφαση προκάλεσε την αγανάκτηση της αντιπολίτευσης, επί τη βάσει κάποιου ασαφούς ηθικού κωλύματος, λόγω της προϋπηρεσίας του διορισθέντος ως τρολ.

Η ηθική αγανάκτηση δεν νομίζω όμως ότι έχει θέση στο ζήτημα αυτό. Τη φέρνει η κεκτημένη ταχύτητα μιας εποχής η οποία τελειώνει και εμείς, οι τυχεροί, βλέπουμε τα τελευταία της. Οτι ο ΣΥΡΙΖΑ επιλέγει να κάνει το τρολ γενικό γραμματέα και μάλιστα Ενημέρωσης είναι μία ακόμη απόδειξη του κυνικού ρεαλισμού, με τον οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ καταφέρνει να κρατιέται στην εξουσία. Για τα μέτρα της εποχής μας, τα τρολ πρέπει να έχουν τέτοιες επιτελικές θέσεις, όπως του γ.γ. Ενημέρωσης και Επικοινωνίας. Μετά την προεκλογική καμπάνια του Ομπάμα το 2008, την πρώτη που βασίστηκε κυρίως στα social media, ολοένα και μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι τρομερές δυνατότητες που απελευθερώνει το Ιντερνετ. Το πεδίο της πολιτικής διαμάχης εκτείνεται πια στον κυβερνοχώρο και στα δίκτυα επικοινωνίας που προσφέρει στους χρήστες. Οσο θα υποχωρεί (και θα αποχωρεί) η γενιά των ηλεκτρονικά αναλφάβητων τόσο το κέντρο βάρους της πολιτικής θα μετατοπίζεται προς τον κυβερνοχώρο.

Stalin's Constitution

In 1936, Stalin unveiled a new constitution.

The New York Times enthused: “Today, when the democratic-bourgeois cause is on the defensive…the proposed new Soviet Constitution brings it unexpected aid and comfort.” The document in question promised broad civil liberties and economic guarantees to all Soviet citizens. It received a rapturous response from many in Europe and the United States who thought it compared favorably with America’s constitution, particularly in light of the Great Depression.

But what did this new constitution really mean for life in the Soviet Union, especially considering the fact that the country was, at that very moment, descending into the savage political persecution of Stalin’s Great Purge? And why did a man as uninterested in legal niceties as Stalin put so much work into writing a constitution?

To understand law in the Soviet Union, it is necessary to start with its revolutionary founder. Vladimir Lenin—who had studied law as a young man—argued that bourgeois law was merely a means of repression of the proletariat. As such, a revolutionary dictatorship would use violence, not the law, to maintain power. And once the revolution was firmly ensconced in power, law would be nothing more than an “organ of power of the proletariat” and “an instrument for inculcating discipline.” In practice, this meant a primitive and utilitarian sort of “justice” with few norms, little standardization, and no legal protections for potential victims.

Καταρρίπτοντας την εργασιακή θεωρία αξίας του Μαρξ

Εισαγωγή

Μεγάλος αριθμός ανθρώπων συνεχίζει να πιστεύει στην Μαρξιστική (στην ουσία Ρικαρντιανή βέβαια) θεωρία περί αξίας 1. Θεωρούν δηλαδή ότι η αξία ενός αγαθού είναι ανάλογη με την κοινωνικώς απαραίτητη ποσότητα εργασίας που χρειάστηκε για να παραχθεί. Αν και η Μαρτζιναλιστική επανάσταση στα οικονομικά άφησε λίγα περιθώρια ακόμα και σε Μαρξιστές να διατηρήσουν την πεποίθηση αυτή, εντούτοις, η σύγχυση συνεχίζει να υπάρχει. Θεωρούμε καλό λοιπόν να ξεκαθαρίσουμε γιατί η θεωρία αξίας του Μαρξ είναι εντελώς λανθασμένη. Από εδώ και στο εξής, όποτε αναφερόμαστε στον Μαρξ θα παραθέτουμε σε παρένθεση τον εκάστοτε τόμο του «Κεφαλαίου» με λατινικά γράμματα, ακολουθούμενο από τη σελίδα στην οποία βρίσκεται το χωρίο.

Θα χρησιμοποιήσουμε επίσης στοιχεία από την ανάλυση του Eugen von Böhm-Bawerk στο «Karl Marx and the Close of His system» (1896). Αυτά θα αναφέρονται με το όνομα του συγγραφέα σε παρένθεση και μετά θα αναφέρεται η εκάστοτε σελίδα (π.χ. Böhm-Bawerk, σελ. Χ)

Ο Μαρξ και η εργασιακή θεωρία της αξίας (labour theory of value)
Από την αρχή, στο αρχικό κεφάλαιο του πρώτου τόμου του «Κεφαλαίου», ο Μαρξ περιορίζει την ανάλυσή του στον κόσμο των εμπορευμάτων, ένα υποσύνολο των αγαθών εν γένει:

«Ο πλούτος των κοινωνιών στις οποίες κυριαρχεί ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής εμφανίζεται ως μια τεράστια συσσώρευση εμπορευμάτων, με μία μονάδα της να αποτελεί και ένα εμπόρευμα. Συνεπώς, μια οικονομική ανάλυση της καπιταλιστικής κοινωνίας πρέπει να ξεκινήσει με την ανάλυση του εμπορεύματος». (Ι, σελ 27)

Ποια, λοιπόν, είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά ενός εμπορεύματος; Ένα εμπόρευμα πρέπει, καταρχάς, να είναι χρήσιμο. Πρέπει να ικανοποιεί κάποιες «ανθρώπινες ανάγκες», είτε άμεσα ως «αντικείμενο κατανάλωσης είτε έμμεσα ως μέσο παραγωγής» (I, σελ. 27). Επιπλέον, πρέπει να παραχθεί για ανταλλαγή στην αγορά. Ένα άτομο που παράγει αγαθά για να ικανοποιήσει τις δικές του επιθυμίες «δημιουργεί αξία χρήσης, αλλά όχι εμπόρευμα». Για να παράγει εμπορεύματα πρέπει να «όχι μόνο να παράγει αξία χρήσης αλλά και αξία χρήσης για τους άλλους, κοινωνικές αξίες χρήσης» (I, σελ. 30). Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά ενός εμπορεύματος αποτελούν τη βάση της θεωρίας της αξίας του Μαρξ. Η αξία χρήσης ενός εμπορεύματος βασίζεται και καθορίζεται πλήρως από τη χρησιμότητά του, από το γεγονός ότι μπορεί να τεθεί σε αιτιώδη συνάφεια με την ικανοποίηση επιθυμιών. Η αξία, με αυτή την έννοια, αναφέρεται στη σημασία που έχει ένα εμπόρευμα για την ευημερία ή την ικανοποίηση ενός ατόμου.

18 αποφθέγματα του Χάγιεκ που καταδεικνύουν τη σημασία της ελευθερίας

Του Gary M. Galles

Στις 8 Μαϊου ήταν τα γενέθλια του Φρίντριχ Χάγιεκ του «πιο εντυπωσιακά θαυμαστού στοχαστή του κλασικού φιλελευθερισμού για τον 20ο αιώνα». Ο Μίλτον Φρίντμαν, εξήγησε τη σημασία του ως εξής:

«Όλα αυτά τα χρόνια, ρωτώ ξανά και ξανά τους ομοϊδεάτες μου φίλους της ελεύθερης κοινωνίας πώς τα κατάφεραν να ξεφύγουν τη μετάδοση του κολλεκτιβιστικού τους πνευματικού περιβάλλοντος. Κανένα όνομα δεν αναφέρθηκε συχνότερα ως η πηγή του διαφωτισμού από εκείνο του Φρίντριχ Χάγιεκ».

Είναι αδύνατο να συνοψίσει κανείς επαρκώς τη συμβολή του Χάγιεκ που εκτείνεται σε 130 άρθρα και 25 βιβλία. Αξίζει όμως να αναφερθεί η συμβολή του που αφορά την πειστική επιχειρηματολογία υπέρ «εκείνης της συνθήκης των ανθρώπων όπου ο εξαναγκασμός κάποιων από κάποιους άλλους μειώνεται κατά το δυνατόν περισσότερο στην κοινωνία» κατά την εννοιολόγησή του της ελευθερίας, συνθήκη που σήμερα βρίσκεται σε υποχώρηση.

«Μια κοινωνία που δεν αναγνωρίζει ότι κάθε άτομο έχει τις δικές του αξίες που δικαιούται να ακολουθεί δεν έχει κανέναν σεβασμό για την αξιοπρέπεια του ατόμου και δεν μπορεί να γνωρίζει την ελευθερία».

Η τυραννία των χαμηλών προσδοκιών

Πας σε ένα εστιατόριο γεμάτο ποντίκια και ακαθαρσίες. Οι σερβιτόροι είναι αγενείς, η κουζίνα δεν έχει εξοπλισμό και το μέρος φαίνεται εντελώς ανοργάνωτο. Σε καθησυχάζει, όμως, ο φίλος σου. Ο σεφ έχει πολύ υψηλό επίπεδο. Δεν αξιολογείται από κανέναν και δεν έχει το δικαίωμα να απαιτήσει μεγαλύτερη καθαριότητα στον χώρο. Είναι, όμως, σπουδαίο το φαγητό του – έτσι λένε όλοι, άρα πρέπει να ισχύει.

Οι πελάτες που έχουν μια παραπάνω οικονομική άνεση πάνε και τρώνε αλλού, και ο μάνατζερ του εστιατορίου στέλνει τα παιδιά του απέναντι που έχει ένα πεντακάθαρο μαγαζί, αλλά μη μένεις στις εντυπώσεις. Το εστιατόριο είναι πολύ καλό.

Τυπικό ελληνικό ΑΕΙ

Λες, καλά να το πιστέψω, αλλά τι βλάπτει να κάνουν και μια εντομοκτονία; Θα πέσει το επίπεδο του σεφ; Μαθαίνεις ότι η διοίκηση και το συνδικάτο δεν συμφωνούν στο θέμα της καθαριότητας, τη βρίσκουν καταπιεστική, αλλά σε διαβεβαιώνουν ότι το εστιατόριο δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τα καλύτερα του κόσμου. Τα φαγητό σκίζει.

Ποιος αφελής θα ανεχτεί να ακούσει αυτές τις ανοησίες;

Οι τεμπέληδες της "εύφορης" μεταπολίτευσης

Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη λέει η ντουντούκα. Σύμφωνοι. Αλλά ποιανού εργάτη. Στην Ελλάδα έχουμε δύο λογιών. Αυτούς που δουλεύουν σε ιδιώτες και πληρώνονται κατά περίπτωση... και κατά εποχή. Και εκείνους που δουλεύουν στο άχρηστο και μονίμως ζημιογόνο κράτος "επιχειρηματία" αλλά πληρώνονται κανονικά γιατί ο λαός υποχρεώθηκε να καλύπτει ζημιές και παράνομες κρατικές ενισχύσεις που ξεπερνούν τα 15 δισ. ευρώ!

Ο οποιοσδήποτε αντίλογος ανατροπής αυτής της άθλιας ψευτοσοβιετικής ελληνικής πραγματικότητας θα είναι ατυχής.

10 στιγμές που εάν είχαν συμβεί επί ΝΔ- ΠΑΣΟΚ θα προκαλούσαν πολιτικό σεισμό

Το τελευταίο διάστημα γινόμαστε μάρτυρες περιστατικών, δηλώσεων και στιγμών που υπό άλλες συνθήκες είτε θα αποτελούσαν αφορμή για να καεί η Αθήνα είτε στην καλύτερη περίπτωση θα αποτελούσαν πρώτο και μόνο θέμα συζήτησης για καιρό. Αντ’ αυτού, το πολιτικό σύστημα τα παρακολουθεί αμέτοχο σε ρόλο αρθρογράφου και αφ' υψηλού σχολιαστή, χάνοντας αργά και σταθερά έδαφος στο επικοινωνιακό bras de fer. Δεν είναι λίγοι εκείνοι, μάλιστα, που θεωρούν ότι είναι αποτελεσματική η στρατηγική του ώριμου φρούτου, συμβουλεύοντας τους αρχηγούς των κομμάτων της αντιπολίτευσης να μην σηκώνουν επιτούτου τους τόνους και να αφήσουν τον ΣΥΡΙΖΑ να καταρρεύσει μόνος του από τα λάθη της πολιτικής του. Στο μεσοδιάστημα οι πολίτες παρακολουθούν άλλοτε αμήχανα και άλλοτε έκπληκτοι να συμβαίνουν τα εξής:

Πρόσφατα ο κ. Πολάκης, κορυφαίος υπουργός της κυβέρνησης, αλλά και συνδαιτυμόνας του πρωθυπουργού στα εκδρομικά του τραπέζια, αποκάλεσε τους πολιτικούς της αντιπολίτευσης «γκεσταπίτες». Ας συνειδητοποιήσουμε για μια στιγμή αφενός τι ήταν οι γκεσταπίτες και αφετέρου τι θα είχε συμβεί στην χώρα εάν ο Γιάννης Στουρνάρας, ως υπουργός της συγκυβέρνησης, αποκαλούσε τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ «γκεσταπίτες».

Πριν από τρεις μήνες περίπου ο Υπουργός Οικονομικών, κ. Ευκλείδης Τσακαλώτος μαζί με την υπουργό Εργασίας, κ. Έφη Αχτσιόγλου, παρακολούθησαν τον αγώνα του ΠΑΟΚ από την σουίτα του επιχειρηματία κ. Σαββίδη. Και αυτό τη στιγμή που ήταν ανοιχτή η αξιολόγηση και ενώ λίγο μετά πέρασε η πολυσυζητημένη τροπολογία που έσβηνε αναδρομικά τα πρόστιμα της ΣΕΚΑΠ που αγόρασε ο κ. Σαββίδης. Ας σκεφτούμε φερ’ ειπείν τι θα γινόταν εάν με ανοιχτή αξιολόγηση ο Γκίκας Χαρδούβελης μαζί με τον Γιάννη Βρούτση πήγαιναν να δουν τον αγώνα ποδοσφαίρου του Παναθηναϊκού από την σουίτα του κ. Αλαφούζου.

Περί ευρωπαϊκής οικογένειας

«​Όπως η Ελλάδα δεν μπορεί να διανοηθεί το μέλλον της εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, έχοντας οριστικά και αμετάκλητα αποφασίσει την πορεία της μόνον εντός αυτής και εντός του σκληρού πυρήνα της, της Ευρωζώνης, έτσι και η Οικογένεια των Ευρωπαϊκών Λαών δεν μπορεί να είναι ποτέ πλήρης και αντάξια του ονόματός της και της πολιτισμικής της κληρονομιάς χωρίς την Ελλάδα, ως διαρκές και αναπόσπαστο μέλος της».

Αυτά τα ωραία και μεγάλα, που σίγουρα μια μέρα θα βρουν τον δρόμο τους μέχρι την επιτροπή που διαλέγει το θέμα της έκθεσης στις εξετάσεις, τα είπε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην τελετή με την οποία ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης Μήλου. Οπως εξήγησε παρακάτω στην ομιλία του, το «αέτωμα» του ευρωπαϊκού πολιτισμού έχει τρεις πυλώνες, το «Αρχαίο Ελληνικό Πνεύμα», τη «θεσμική κληρονομιά της Αρχαίας Ρώμης» και τη «Χριστιανική Διδασκαλία».

Αν είναι έτσι ακριβώς, τότε γιατί και οι Ιταλοί ως κατ’ εξοχήν κληρονόμοι της αρχαίας Ρώμης δεν απαιτούν με τον ίδιο τρόπο, δικαιωματικά δηλαδή, τη συμμετοχή τους στον πυρήνα των ευρωπαϊκών εξελίξεων και μόνον εκεί; Αλλωστε, αν εξαιρέσουμε το πεδίο των ιδεών και των τεχνών, σε εκείνο των θεσμών και της διοικητικής οργάνωσης η Δύση οφείλει περισσότερα στους Ρωμαίους παρά στους Ελληνες. Ο λόγος είναι ότι οι Ιταλοί, ως περισσότερο Ευρωπαίοι, αφού η χώρα τους ήταν το κέντρο της Αναγέννησης, γνωρίζουν ότι το καθοριστικό στοιχείο ώστε να πάρει το μείγμα τη μορφή που σήμερα αναγνωρίζουμε ως ευρωπαϊκή ήταν ο Διαφωτισμός. Αντί περαιτέρω συζήτησης για τη σχέση της νεότερης Ελλάδας με τον Διαφωτισμό, υπενθυμίζω ότι, εθιμικά, η αναστήλωση των εικόνων εορτάζεται κάθε χρόνο με τη συμβολική υποδοχή της Ιεράς Συνόδου στο προεδρικό μέγαρο.

Τι συζητάμε λοιπόν;

How the ESM fights fires in the eurozone

As managing director of the European Stability Mechanism, Klaus Regling has overseen the bulk of financial assistance provided to ailing eurozone countries throughout the sovereign debt crisis. He talks to Danielle Myles about Greece, the health of the EU’s banking sector and the future of the monetary union.

Q: Of the five countries to receive assistance from the European Stability Mechanism [ESM] or its predecessor the European Financial Stability Facility [EFSF], four have needed only one programme. Which do you view as the biggest success stories?
A: All four are successes, although for some the crisis is further behind than others. Cyprus, for instance, came out of its programme only a year ago, but has already joined the other countries as a big success story. That’s perhaps not very well-known, because it is a small country. But considering how serious and painful the programme was in Cyprus – where the financial sector shrunk by about half – it has come a long way in a short time. Growth came back earlier than expected, its fiscal accounts are in surplus, and competitiveness has returned.

Based on [economic] growth rates, Ireland, which grew by 5% in 2016, is the most successful. But in Spain, where the banking system was restructured, employment has grown about 3 percentage points the past two years, which is very high, and Portugal is also doing well. So in all four of these countries, the programmes worked.

Q: You have said you expect Greece to return to debt markets next year, before its third ESM/EFSF programme ends, if it delivers on its promised reforms. What is your rationale for this?
A: It is important to remember that in the middle of Greece’s second programme in 2014, the first signs of success were evident. It saw positive growth for the first time in five years, unemployment came down by 2 percentage points, and it issued bonds on two occasions. But while we as economists could see that in the numbers, the electorate didn’t. Which isn’t surprising, as it takes a while for macro-economic data to become visible to the wider public. The new government from January 2015 had the mandate to do something completely different, and that threw Greece backwards. It proved very costly, despite the fact they were in good shape in 2014.

Κωνσταντίνος Μητσοτάκης: Ο μεγάλος μεταρρυθμιστής

Η έννοια "δικαίωση" θα συνοδεύει για πολλά χρόνια το όνομα του αείμνηστου Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Δεν είναι μόνο η "προφητική" του ομιλία το 1994 στη Βουλή ότι η Ελλάδα θα καταλήξει να ζητά την βοήθεια του ΔΝΤ. Είναι πρωτίστως το μεταρρυθμιστικό έργο που ο οποίος θεμελίωσε στην 3ετή πρωθυπουργία του και ανακόπηκε πρόωρα, πριν ολοκληρωθεί και αποδώσει καρπούς.

Οι παρεμβάσεις στο συνταξιοδοτικό, στις ιδιωτικοποιήσεις, στα δημοσιονομικά, στο χρέος και στον πληθωρισμό θεωρούνται οι κομβικότερες μεταξύ δεκάδων τομών που έγιναν ή θεμελιώθηκαν μέσα σε πολύ λίγο χρόνο. Στα χρόνια που ακολούθησαν όμως πολλές αναστράφηκαν ή έμειναν στον δρόμο υπό το βάρος αντιδράσεων και πιέσεων. Ίσως αν είχαν εφαρμοσθεί εξ αρχής πολλά πράγματα στην οικονομία να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά για τη χώρα.

Πού οδήγησε ο εκτροχιασμός του χρέους το 2015

Η κυβερνητική πλειοψηφία ψήφισε πρόσφατα σειρά περιοριστικών μέτρων που εκτείνονται πέρα από το 2018 και δίνουν στο ΔΝΤ κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια. Τα δύο αυτά στοιχεία καθιστούν τη συμφωνία για κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης ένα τέταρτο μνημόνιο, το οποίο η ελληνική κυβέρνηση προσυπέγραψε προσδοκώντας μια συμφωνία αναδιάρθρωσης του επίσημου ελληνικού χρέους.

Η βέβαιη αναγκαιότητα ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους είναι το αποτέλεσμα του εκτροχιασμού της ελληνικής οικονομίας το πρώτο εξάμηνο του 2015. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος και του επικεφαλής του ESM, αλλά και ανεξάρτητες εκθέσεις, τα γεγονότα του 2015 αύξησαν τις μελλοντικές ελληνικές δανειακές ανάγκες κατά δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, ανέτρεψαν την αναπτυξιακή δυναμική της περιόδου 2012-14 και επέφεραν βαρύ πλήγμα στην αξιοπιστία της Ελλάδας, όπως αυτή αποτυπώνεται σε σειρά δεικτών επενδυτικής εμπιστοσύνης. Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις εκθέσεις βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους του ΔΝΤ, όπως και έγκυρων ανεξάρτητων οργανισμών (π.χ. Ινστιτούτο Bruegel), ο εκτροχιασμός του 2015 κατέστησε το ελληνικό χρέος από οριακά βιώσιμο σε εξαιρετικά μη βιώσιμο και μετέτρεψε την ανάγκη ελάφρυνσής του από πιθανή και περιορισμένη στο τέλος του 2014 σε βέβαιη και μεγάλη το καλοκαίρι του 2015. Πάνω σε αυτό το δεδομένο στηρίζεται η παρούσα συζήτηση για ελάφρυνση χρέους.

Μια Ευρώπη σαν τα μούτρα μας

Εφόσον η θέση της κυβέρνησης για το ευρωπαϊκό μέλλον εκφράζεται από το άρθρο που υπέγραψε ο πρωθυπουργός στη χθεσινή «Εφημερίδα των Συντακτών» , τότε η χώρα δεν έχει θέση στο ζήτημα· έχει μόνο άρνηση. Ολη η ουσία του άρθρου συμπυκνώνεται σε 17 λέξεις: «Οποιοδήποτε επίπεδο ενισχυμένης συνεργασίας θα πρέπει να είναι ανοιχτό και ελεύθερα προσβάσιμο σε όλα τα κράτη-μέλη».

Ο καθένας, εφόσον διαθέτει μια στοιχειώδη γνώση των ευρωπαϊκών θεσμών, αντιλαμβάνεται ότι πρακτικά κάτι τέτοιο δεν γίνεται. Δεν είναι ούτε ρεαλιστικό ούτε πραγματοποιήσιμο – προϋποθέσεις που τίθενται σαφώς στο άρθρο του πρωθυπουργού.

Το «παραμύθι» του εθνικού νομίσματος και γιατί πλανώνται οι οπαδοί της δραχμής

Χρειαζόμαστε αλλαγή πολιτικής και στην Ελλάδα και στην ΕΕ. Χρειαζόμαστε κοινή οικονομική πολιτική (προϋπολογισμό και φορολογία), όχι όμως αλλαγή νομίσματος, που είναι ένα ταξίδι στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα, επισημαίνει το Δίκτυο σε ανάλυσή του για τις πιθανές επιπτώσεις μιας επιστροφής σε εθνικό νόμισμα.

Η ανάλυση του Δικτύου χαρακτηρίζει «παραμύθι» τα όσα ακούγονται για επιστροφή στη δραχμή, σημειώνοντας ότι όσοι αναπολούν τις εποχές της δραχμής του '80, λησμονούν ότι τότε και σχεδόν έως το 2000 που υιοθετήθηκε το ευρώ, η παγκοσμιοποίηση ήταν απλώς μια λέξη καινούργια. Ο ανταγωνισμός στην ΕΕ δεν περιλάμβανε ακόμα τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, ενώ η ΝΑ Ασία ήταν ακόμα στην προθέρμανση.

Πλάνες και μύθοι θρυμματίζουν την οργισμένη ελληνική συνείδηση

Οι οπαδοί της δραχμής υπερτονίζουν την πιθανή θετική εκδοχή του εθνικού νομίσματος μέσω κυρίως της τεράστιας υποτίμησης που θα ακολουθήσει. Η δραχμή παρέχει ρευστότητα, υποστηρίζουν, και η υποτίμηση θα οδηγήσει σε ανταγωνιστικότητα. Σε ενδεχόμενη επιστροφή της Ελλάδας στο εθνικό νόμισμα, η χώρα σύμφωνα με τη θετική όψη του παραμυθιού, θα έχει ξανά στη διάθεσή της τα εργαλεία εκείνα που θα τη βοηθήσουν να αντιμετωπίσει ικανά την κρίση, είτε κατεβάζοντας τα επιτόκια, κάτι που τώρα δεν μπορεί να κάνει, είτε αφήνοντας το νόμισμα να διολισθήσει 20-30%.

Ισλάμ και μηνύματα βλακώδους αριστεροσύνης

Eίναι αδύνατο να οδηγηθεί σε δρόμο σωτηρίας η χώρα όταν ο λαός σχεδόν καθημερινά βομβαρδίζεται με μυνήματα ανεδαφικής και βλακώδους αριστεροσύνης. Ανεξάρτητα από τις εξελίξεις και τις τύχες κυβέρνησης και κομμάτων της αντιπολίτευσης το βέβαιο είναι πως τα άρθρα, τα ρεπορτάζ και τα σχόλια των μέσων μαζικής ενημέρωσης αλλά και οι σελίδες των κοινωνικών δικτύων είναι πλημμυρισμένα από απόψεις και εκδοχές που προπαγανδίζουν μιά αριστερόστροφη πολιτική ορθότητα αλλά και εκδοχές επιθετικές απέναντι στην λογική, την ελευθερία και την ανοιχτή κοινωνία.

Επισημάνθηκε σε πολλά ΜΜΕ πως το κλείσιμο των συνόρων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης και της Βαλκανικής οδηγει την Ευρώπη σε απομονωτισμό. Παρά το γεγονός πως ακριβώς αυτό το σφράγισμα συνόρων για παράνομους διερχόμενους - ποτέ δεν 'έκλεισαν' ' τα σύνορα και συνεχίζουν να υπάρχουν δεκάδες νόμιμα entry points - ανέκοψε την αυθαίρετη ροή μουσουλμάνων μεταναστών προς την Ευρώπη. Η πολιτική ορθότητα ομως επιμένει πως η επιλογή αυτή συνιστά κατρακύλα στον αυταρχισμό και την κλειστή κοινωνία.

Αριστερά του μίσους, Δεξιά της αμνησίας

Ο χθεσινός «Ριζοσπάστης» είχε στην πρώτη σελίδα του θέμα με τον τίτλο «Τι κι αν έπεσε ο Γράμμος, εμείς συνεχίζουμε». Ηταν η κεντρική ιδέα της ομιλίας του Δ. Γόντικα, σε εκδήλωση του ΚΚΕ για τα 70 χρόνια από την ίδρυση του λεγόμενου Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας – δηλαδή, τα 70 χρόνια αφότου το ΚΚΕ ξεκίνησε και επίσημα τον πόλεμο για την κατάληψη της εξουσίας στην Ελλάδα. Στις εσωτερικές σελίδες, διαβάζουμε ότι «στα στιγμιότυπα που ξεχώρισαν, αποσπώντας το πιο δυνατό χειροκρότημα που ξεσήκωσε την αίθουσα, ήταν το ηχογραφημένο ντοκουμέντο με τη φωνή του Νίκου Ζαχαριάδη, που πρωτοπαρουσιάστηκε χτες». Ψυχραιμία· διότι, όπως λέει ο ποιητής, «είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται». Νιώθεται, προφανώς, από όσους μετείχαν στη συγκεκριμένη εκδήλωση και από το κόμμα που την οργάνωσε.

Την ίδια επιλεκτική (έως στρεβλωτική) στάση έναντι του ιστορικού παρελθόντος είδα και από την πλευρά της κυβερνώσας Αριστεράς, προ εικοσαημέρου, με αφορμή την επέτειο της απελευθέρωσης των Αθηνών από τον γερμανικό στρατό το 1944. Παντού, στις ομιλίες, στις δηλώσεις, στην επετειακή αρθρογραφία των στελεχών της στον Τύπο, διαπίστωνες την εύσχημη υποβολή του μύθου ότι οι ναζί εγκατέλειψαν την κατακτημένη Αθήνα επειδή τους νίκησε με τον ηρωικό αγώνα «ο λαός μας» – όρος με τον οποίον εννοούν το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Περιττεύει να ασχοληθούμε με την τερατώδη αφέλεια του μύθου ή με την εξωφρενική αγραμματοσύνη όσων τον αποδέχονται. Σημασία έχει ότι αν χάψεις τον μύθο αυτόν, έπειτα είναι πολύ φυσικό να συγκινείσαι όταν ακούς τη φωνή του Ζαχαριάδη και να πιστεύεις ότι ο αγώνας στον Γράμμο συνεχίζεται.

GDP-linked bonds: from concept to reality?

Growth-linked sovereign bonds sound desirable in theory but have long been considered impossible in practice. Now a small group of investors, lawyers and trade bodies is working hard to turn the idea into reality. Danielle Myles reports.

When the G20 finance ministers met in July, they tasked the International Monetary Fund (IMF) with investigating the opportunities and challenges of state-contingent debt. Nestled halfway down the ministers’ list of 19 calls to action, this task is not their top priority. But the fact this suite of instruments has made it onto the international agenda at all could spark the next innovation in sovereign debt.

Among these state-contingent instruments – all of which promote greater risk-sharing between government issuers and investors – bonds linked to gross domestic product (GDP) are the most promising. Their underlying premise is that the issuer’s debt obligations grow and shrink in line with its economic growth. This discourages procyclical fiscal policies (by freeing up funds when growth is stagnant, and limiting spending during good times) and improves long-term debt sustainability.

Gathering momentum
Academics and economists have debated the concept since the 1980s but it has never led to any agreed formulation or parameters. There has been a handful of highly tailored and complicated instruments that include pay-offs contingent on GDP – most recently the warrants issued by Argentina (2005), Greece (2012) and Ukraine (2015) – but they have all been part of debt restructures. As a result, the concept has become synonymous with distress.

Πόσους αφορούν οι περικοπές μισθών και συντάξεων μετά το νέο ασφαλιστικό / συνταξιοδοτικό νόμο Κατρούγκαλου

Τα νέα φορολογικά μέτρα που άρχισαν να ισχύουν από τα τέλη Ιουνίου, ως αποτέλεσμα της πρόσφατης νομοθετικής μεταρρύθμισης στο ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα (Ν.4387/2016), έχουν προκαλέσει μειώσεις στους μισθούς των εργαζομένων του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και στις συντάξεις.

Οι μειώσεις αυτές οφείλονται σε έναν συνδυασμό αλλαγών στη φορολογική πολιτική, όπως είναι η μείωση του αφορολόγητου εισοδήματος, οι αυξήσεις στις ασφαλιστικές εισφορές και την εισφορά αλληλεγγύης, οι μειώσεις του ΕΚΑΣ και των επικουρικών συντάξεων. Αφορούν δε, τους μισθούς άνω των 617 ευρώ στον ιδιωτικό τομέα και μισθούς δημοσίου και συντάξεων άνω των 720 ευρώ. Επιπλέον, το μέγεθος των κρατήσεων εξαρτάται από το μηνιαίο εισόδημα του φορολογούμενου και από τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων.

Κυρίαρχες αριστερές οικονομικές φαντασιώσεις

Κατά την πρόσφατη κρίση των στεγαστικών δανείων οι κονδυλοφόροι της Αριστεράς έχουν χύσει τόνους μελάνι υποστηρίζοντας πως για όλα ευθύνη έχουν οι ανεξέλεγκτες ελεύθερες αγορές. Η τρομακτική όμως επέκταση των δίχως εγγυήσεις δανειοδοτήσεων για την απόκτηση κατοικίας στην Αμερική, και τα συνακόλουθα αδιέξοδα, προήλθαν από την κορυφή – από κυβερνητικές πρωτοβουλίες δηλαδή και από το αμερικανικό κράτος.

Με την ίδρυση των ημι-κρατικών Τραπεζών Φάννυ Μαίη και Φρέντυ Μάκ ενθαρρύνθηκε η έκδοση δανείων δίχως εγγυήσεις, σε βαθμό μάλιστα που από ένα σημείο κι έπειτα ήταν περίπου παράνομο οι Τράπεζες να μην βγάζουν πολλά τέτοια δάνεια και να αρνούνται σε άκληρους μαύρους την παροχή τέτοιων δανείων και να προτιμούνται εύποροι λευκοί. Μάλιστα οικονομολόγοι του λεγόμενου «προοδευτικού» τόξου (και Νομπελίστες μάλιστα !!) διαπίστωναν με στοιχεία πως αυτές οι Τράπεζες ήσαν απόλυτα φερέγγυες (λ.χ.Joseph Stiglitz κα, “Implications of the New Fannie Mae and Freddie Mac Risk-Based Capital Standard”, Fannie Mae Papers, τ. 1, νο. 2, Μάρτιος 2002) και πως οι επιθέσεις εναντίον τους ήταν κακόβουλες μια και αυτές δεν έδωσαν δάνεια δίχως εγγυήσεις. Κανείς όμως δεν ισχυρίσθηκε ποτέ κάτι τέτοιο. Απλά, εμφανιζόμενες σαν τριτεγγυητές – με κρατική στήριξη – τέτοιων δανείων χαλύβδωναν την αξιοπιστία τους και διευκόλυναν την γιγάντωσή και επέκτασή τους (βλ. Paul Krugman, “Fanny, Freddie and You”, New York Times, 14 Ιουλίου 2008).

Κι ο φίλος και μέντορας του πρώην Υπουργού μας των Οικονομικών, ο περίφημος αριστερός οικονομολόγος James Galbraith, δεν δίσταζε τότε να επιμένει πως οι πολιτικές εύκολης απόκτησης στέγης υπήρξαν προιόντα παρέμβασης του «φιλεύσπλαχνου» κράτους για ενίσχυση των πτωχότερων τμημάτων της κοινωνίας:

“Ο τομέας της στέγης υπάρχει στην έκταση αυτή χάρις σ’ ένα μεγάλο δίκτυο υποστηρικτικών οικονομικών θεσμών, με στήριγμα ομοσπονδιακούς μηχανισμούς ασφάλισης των πιστώσεων ….(Φάννυ Μαίη, Τζίνυ Μαίη, Φρέντυ Μάκ) που διευκολύνουν το αφορολόγητο των τόκων των σχετικών προσημειώσεων… (Μέσω όλων αυτών) τα ποσοστά αύξησης της ιδιοκτησίας αυξήθηκαν – χάρις στο κράτος, κι όχι στην αγορά» (βλ. σχετ. James Galbraith, The Predator State, σελ. 110, 2008).

The limited role of exchange rates in export competitiveness

In the ‘currency wars’ discussion, it is almost taken for granted that exchange rate depreciations will result in non-trivial export gains. Using evidence from countries in Europe and Asia, this column argues instead that factors unrelated to prices/exchange rates often play a predominant role in shaping trade developments. Moreover, these factors affect export outcomes in a very diversified manner across countries, in part because of the interplay of global value chains.

In the ‘currency wars’ discussion – including, for instance, Blanchard (2016) – it is almost taken for granted that exchange rate depreciations will result in non-trivial export gains. As we all know, this is not so straightforward and this column’s contribution is to show that non-price/non-exchange rate factors play a critical and often predominant role in shaping trade developments. Moreover, the size of the non-price component is proven to be highly heterogeneous across the developed and emerging economies that we have examined. This suggests more attention should be paid to the empirical evidence before engaging in discussion – or actually fighting wars – over currencies.

The analysis is conducted here using methodologies of decomposition of the export market shares developed in a series of papers by Benkovskis and Wörz (2014, 2015), within the Competitiveness Research Network (CompNet). There are two novelties we bring in this column with respect to that work: (i) calculations are updated to 2014, and (ii) selected European and Asian countries are used as a case in point.

The puzzling starting point

When thinking about the exchange rate as a driver of export results, the first obvious thing to do is to check whether increasing price competitiveness following depreciation is correlated with higher market shares, and vice versa after an appreciation. Figure 1 shows the well-known, but often forgotten fact that for most countries this is not the case. Cumulated market shares are hardly related to changes in price/exchange rate competitiveness (here proxied by relative export prices, or RXP).1 If price competitiveness were a reliable covariate of market share, there should be a clustering of points in the NW and SE quadrants, i.e. higher (lower) market shares (on the y-axis) are associated with worsened (improved) price competitiveness. This, however, is not the case as points are scattered around, indicating that a host of factors are at play. Also, this result consistently holds for large sets of countries regardless of the periods under observation (see di Mauro and Foster 2008 for an analysis pre-Crisis), as well as in a variety of set-ups (e.g. Berthou et al. 2015, and Berthou and di Mauro 2015 using firm level data).

Figure 1. Market shares and price competitiveness, 2000-2014 (annual average changes)